Mohammed Abdelkrim & de Rifrebellie van 1920-1927
Ik ga het hebben over de Rif-opstandvan 1920-1927 in Noord-Marokko ik ga het hier over hebben, omdat ik zelf in Marokko ben geweest en het leuk vind om hierover te schrijven, mijn ouders hebben ook veel met Riffijnen te maken op hun werk en zo leek het me leuk om hier wat meer over te weten te komen en dan wel metname over de Rif-opstand o.l.v. Mohammed Abdelkrim die een legendarische persoon is in de geschiedenis van de Rif, ---- Mohammed Abdelkarim is een man uit een belangrijke berber- stam , hij is goed geschoold en heeft leiderstalenten hij heeft als ideaal een verenigde onafhankelijke rif- republiek. Het Rifgebergte ligt in het in het noorden van Marokko en bestaat uit vele stammen die moeilijk zijn te bereiken vanwege het ontbreken van wegen het is er ongerept en de eeuwenoude tradities heersen er nog steeds.(zie kaartje) Samen met zijn broer Mhamed probeert Mohammed Abdelkrim El Khattabi de rif onafhankelijk te houden en Spanje en Frankrijk op een afstand te houden dit gebeurt d.m.v oorlogvoering en onderhandelingen. Het lukt Mohammed Abdelkarim niet om een onafhankelijke Rif republiek te handhaven en ik ga proberen te weten te komen , waarom dit niet lukte. Mijn vraagstelling is danook: --------------- *** De Rif- opstand van 1920-1927 in Noord-Marokko. Waarom lukte het Mohammed Abdelkarim el Khattabi niet om een onafhankelijke Rif-republiek te handhaven? Het leven van Mohammed Abdelkrim El KhattabiMohammed Abdelkrim El Khattabi (afgekort Abdelkrim) is geboren in 1882 in Ajdjir vlakbij het huidige Alhoceima en is een Urriagli (een van de grootste stammen van de Rif-berbers ). Zijn vader was fqih*. Mohammed en zijn tien jaar jongere broer Mhamed werden goed geschoold, via de koranschool , en de Spaanse school in Melilla , werd Mohammed naar Fes gestuurd, waar hij krijgskunst, koran, rijkunst en recht studeerde. Mhamed werd zelfs naar Madrid gestuurd waar hij een opleiding tot mijningenieur volgde.De strook land waar Abdelkrim geboren is , Ajdir , tegenwoordig Al Hoceima , ligt slechts op 1,5 km van Al Hoceima eiland, waar de Spanjaarden sinds 1668 waren gelegerd. Er lag een Spaans garnizoen van honderden soldaten en met veel millitaire installaties. Vanuit dit fort Al Hoceima werden veelvuldig strafexpedities naar opstandige stammen ondernomen. Abdelkrim kende de Spanjaarden dus echt van geboorte af. De vader van Abdelkrim , de Fqih , was op de hoogte van de mogelijke rijkdommen van de Rif : Het zou koper, zilver, lood, tin en ijzer bevatten. De Fqih werd al lang door de Spanjaarden verdacht voor wapensmokkel en andere illegale activiteiten. De Fqih heet zaken gedaan met de Mannesmann broeders uit Duitsland. De Spanjaarden kregen daar lucht van en verdachten de Duitsers ervan de Riffiyin tegen hen op te zetten. De Spanjaarden hebben het huis van de Fqih platgebrand om zo met de oude Fqih af te rekenen. De goed opgeleide Mohammed werd in 1906 redacteur van El telegrama del Rif, met een arabische afdeling. Daarna kwam hij in dienst van het Spaanse bureau van binnenlandse zaken. In 1914 werd hij opperrechter voor het hele Melilla gebied. Nu kwamen zijn leiderstalenten tot uiting. hij informeerde de Riffiyin over de vermeende rijkdom van het Rif , waar hij als rechter i.v.m procedures voor buitenlandse concessies verstand van had. Mohammed had leiderstalenten en deze samen met de waardigheid van de Riffiyin gekoppeld aan de rijkdom in hun grond bleek een succesvol combinatie te zijn. . Door dit werk kreeg Mohammed veel inzicht in het mismanagement in het Spaanse protectoraat. Uiteindelijk verwachtte hij nooit fairplay van de europese leiders:"Zij zullen ons nooit als gelijken beschouwen , voor hen blijven wij honden". Mohammed keert zich tegen Spanje en komt daardoor in de gevangenis te zitten , toen hij er weer uitkwam was hij nog even redacteur van zijn krant (1918) , maar nam toen spoedig verlof en kwam toen nooit meer terug. Hij kwam nooit meer terug omdat hij nu wist waar de Spanjaarden eigenlijk op uit waren, ze waren er niet op uit om de Riffiyin*te helpen , maar om hen uit te buiten. Abdelkrim had kritiek gehad op de Spanjaarden en wanneer hij ook nog eens anti-Spaanse uitspraken deed werd hij hen teveel en lieten hem opsluiten. Mohammed was weer teruggekeerd naar de bergen en daar samen met zijn vader en broer kon hij de Rifrebellie starten. Abdelkrim, Mhammed en de Fqih trokken zich terug in de bergen en begonnen met het opzetten van het gewapend verzet tegen Spanje. In september 1920 stierf de Fqih door het eten van vergiftigde eieren. De gastheer, in wiens huis de 3 mannen vertoefden , een jongeman uit Tafersit, was omgekocht door de Spanjaarden om de oude Fqih die de Spanjaarden van samenzwering verdachten , om zeep te helpen. De Spanjaarden dachten dat de tegenstand van de Riffiyin zo zou eindigen. Wat niet het geval zou zijn. 
De rifffiyin kenden de Spanjaarden zeer goed , omdat Spanje al sinds 1492 twee enclaves (stukken land)had en rond die enclaves eeuwenlang een mengsel van handel en strijd tussen de Spanjaarden en de Riffiyin was geweest.
Millitaire strategie van Abdelkrim Vanuit geheime schuilplaatsen observeerden de broeders de legers van de vijand , zij zagen de oprukkende generaal Silvestre*en zagen dat de enthousiaste generaal hetzelfde aantal troepen over een steeds groter gebied verspreidde. Zijn bevoorradings lijnen werden steeds groter, langer en "dunner". Hoe verder hij van het sterke fort Mellilla werd afgeleid , deste meer kans van successen een Riffinse millitaire actie zou hebben. Men maakte gebruik van de bekende guerillatechniek, verrassingsaanvallen. Men was zeer bekend met deze techniek( door de eeuwenlange ervaring in het uitvechten van bloedvetes en het uitvechten van stamconflicten.) en de troepen waren zeer mobiel. De Rif-strijders hadden slechts behoefte aan een geweer en een bandolier met kogels en een stuk brood. De Spaanse troepen daarentegen waren zoals alle Europese legers veel logger georganiseerd( zware kanonnen e.d). Zo lukte het de rebellen het om meerdere malen de Spaanse troepen in de val te lokken en totaal te verslaan. Het leger van Mohammed Abdelkrim bestond uit het volk van verschillende stammen . De gebroeders Abdelkrim hadden voldoende vertrouwen van de omringende stammen tot en met Beni Saïd.(zie stammen kaartje) De Riffiyin hadden enorm veel voordeel dat zij het gebied waarin zij vochten goed kenden, dat zij het zo goed kenden , was ook niet zo vreemd , want het was hun eigen land. De Riffiyin hadden ook het voordeel dat ze voor het behoud van hun eigen land streden zij hadden daar alles voor over i.t.t de Spanjaarden, ze waren enorm fel. Ze konden zich goed verstoppen en plotseling tevoorschijn komen en net zo snel als ze kwamen waren ze weer verdwenen.
Na meerdere overwinningen van de felle berbers riep Mohammed zich in 1923 uit tot amir* van de Rif. En in Juli van dat jaar startten de onderhandelingen met Spanje over de vrijlatingen van de Spaanse krijgsgevangenen . De rifrepubliek werd eenzijdig uitgeroepen door de Riffiyin. Spanje accepteerde dit , omdat het niet anders kon , de Riffiyin waren een sterke legermacht waar men niet om heen kon, de Riffiyin hadden al zoveel schade aangericht bij de Spanjaarden dat deze wel beter wisten dan hier tegenin te gaan. De republiek bestond uit alle Rif-stammen en was uitgeroepn bij monde van Abdelkrim, Het bestuur van deze republiek was door Abdelkrim , zijn broer en familie en de stammenoudsten van de andere stammen.
Waarom lukte het Abdelkrim nou niet om de Rif-republiek te handhaven??? Er zijn zowel interne als externe oorzaken, voor het niet handhaven van de Rif- republiek. Door zowel interne als externe omstandigheden lukte het Abdelkrim het niet om de Rif- republiek te handhaven * De interne hadden te maken met de situatie in het Rif zelf , de samenleving van het Rif en de eeuwenoude stammen tradities met oog om oog tand om tand.(zie later) * De externe hadden te maken met het feit dat Frankrijk en Spanje de Rif republiek niet tolereerden en had te maken met de verdeling van het Marokkaans grondgebied ( zie later) *Buiten de genoemde oorzaken waren er natuurlijk ook de militaire oorzaken die te maken hadden met het feit dat de Riffiyin de oorlog met Frankrijk en Spanje verloren waardoor de Rif- republiek niet kon worden gevestigd.
De Rif bestaat uit 66 stammen die onderling allemaal moeilijk bereikbaar zijn , het gebied was erg ruig en voordat Abdelkrim aan de macht was gekomen was heerste er anarchie , anarchie in die zin dat elke stam zijn eigen bestuur had en los van de anderen stond er was geen eenheid in de Rif elke stam had zijn eigen regels en wetten en onderlinge vetes met als gevolg de dood en daarop weer de bloedwraak waren er een normale zaak. Abdelkrim maakte een eind aan de mensen verslindende cyclus van de bloedwraak. Het 'Urf-gewoonte recht' is gebaseerd op de wet van Mozes een oog voor een oog , een tand voor een tand. Ook had Abdelkrim niets op met de volks- Islam die aan maraboets* veel eer gaf. Hij verminderde het aantal feestdagen bij huwelijken van 7 naar 3. Hij heeft in zekere zin een aantal moderne ideeën in de Rif ingevoerd. De hoogopgeleide Abdelkrim was in staat om de verschillende Rif-stammen te organiseren tegen de gemeenschappelijke vijand Spanje, het feit dat hij een Spaanse ( Europese) opleiding had genoten, zal hem de inefficiëntie van de autonomie per stam wel hebben doen inzien. Voorlopig kwam er zo een eind aan de anarchie. Abdelkrim was modern en had door zijn vele overwinningen aanzien gekregen bij vele andere Rif- stammen. Op het overgrote deel van het Rif kon Abdelkrim vertrouwen, de haat tegen Europeanen gekoppeld met het leiderstalent en verenigingsvermogen van Abdelkrim overwon zelfs de eeuwenoude stam -stam haat . De Rif werkte nu samen tegen Europa [eerst Spanje, later ook Frankrijk]. De moeilijk bereikbaarheid van de onderlinge stammen overwon Abdelkrim door een telefoonsysteem m.b.v Duitse overlopers en het seinen m.b.v spiegels. De vereniging van de Rif was dus geslaagd , maar waarom kon de rif -republiek o.l.v. Abdelkrim nou niet blijven bestaan als het niet lag aan de interne omstandigheden die door toedoen van Abdelkrim waren verbeterd ,dit zal dus te maken hebben met de Externe omstandigheden.
De belangrijkste externe oorzaak had te maken met het feit dat men bij de verdeling van Marokko tussen Frankrijk en Spanje géén rekening had gehouden met de bestaande stamgrenzen. Dit was ook bij het Rif het geval, in het zuiden van het Rif [gearceerd gebied op de kaart] waren stammen die onder Frans en Spaans protectoraat stonden. Bij Beni Zerwal was zo'n stuk land met zowel een Spaans als een deel Frans overheerst gebied, onder de Ketama streken. ---------- Franse troepen kwamen bij grensconflicten op Spaans en dus Riffijns terrein. Abdelkrim en diens republiek bevinden zich nu in een benarde positie als de stamleiders van de desbetreffende gebieden de gebroeders Abdelkrim om hun hulp zouden vragen dan zouden zij deze moeilijk kunnen weigeren, want het betrof toch stammen die eigenlijk bij de republiek hoorden en Abdelkrim zou het niet kunnen maken om hen niet te helpen en hij zou hen ook helpen. Abdelkrim had na zoveel overwinningen zeer veel aanzien gekregen misschien droeg dit er ook bij toe dat hij hen niet kon weigeren Abdelkrim wist dus dat zij hem om steun zouden vragen , wat zij ook deden in het voorjaar van 1925 , maar hij besefte tevens maar al te goed , wat voor een gevaar hij zich dan op de nek haalde, namelijk niet alleen de al heersende woede van Spanje, maar ook nog de woede van het zeer machtige Frankrijk .
De militaire oorzaken waren natuurlijk het verliezen van de oorlog met Spanje en Frankrijk ,de overmacht van deze twee landen , vooral van Frankrijk was teveel voor de republiek het was onmogelijk geweest om deze te verslaan, al hadden de riffiyin nog aardig wat soldaten van haar tegenstanders te grazen genomen zij hadden dit nooit kunnen winnen. Frankrijk was zo'n groot land met zo'n enorme legermacht dat er niet tegenop te boksen was, allen had Spanje het nooit aangedurfd maar samen met Frankrijk voelde het zich sterk. Misschien alleen Spanje nog wel , maar ook nog Frankrijk, nee. Nadat Abdelkrim door voor de zuidelijke stammen op te komen de oorlog met Frankrijk en Spanje was begonnen en hij alle Franse posten in de Rif had verslagen en hij tot 12 kilometer boven Fes was opgetrokken stopte hij zijn aanval en volgden er onderhandelingen , waarbij het Abdelkrim niet lukte om de Rif- republiek te behouden . De oorlog was ontketend en later na een grootscheepse aanvoer van mannen (zie plaatje rechtsonder ) voor Spanje en Frankrijk bij de slag op de linker oever van de Oed Rhiss , op 28 mei 1926 werden de Rifiyinen tenslotte vernietigend verslagen. Dit was het einde van de Rif-republiek.
Waarom lukte het Abdelkrim niet om een onafhankelijke Rif-republiek te handhaven?? Ik denk dus dat het hem niet lukte, door metname, het slechte rekening houden met de stamgrenzen bij het verdelen van Marokko tussen Frankrijk en Spanje . Hierdoor zag Abdelkrim zich genoodzaakt om de Zuidelijke stammen te helpen en was het vonnis van de republiek getekend. Misschien had Abdelkrim bij de onderhandelingen met Frankrijk en Spanje in 1925 er wel een behoorlijk- autonome Rif-staat uit kunnen halen , maar dan had het onder de souveraniteit van de sultan van Marokko, of van Frankrijk of Spanje moeten leven en daar wou Abdelkrim nou juist vanaf. De voornamelijkste oorzaak voor het niet handhaven van de republiek is dus denk ik een oorzaak waar Abdelkrim niets aan kon doen , hij kon moeilijk de stammen geen hulp bieden , dit was niet rechtvaardig geweest en naar mijn ogen heeft hij juist gehandeld door hen te helpen. Het is nooit de bedoeling van Abdelkrim geweest om oorlog met Frankrijk te krijgen , Abdelkrim wist maar al te goed dat Frankrijk heel sterk was en dat hij het daar nooit van kon winnen. De oorzaak ligt dus volgens mij bij Frankrijk en Spanje. Ik vind het jammer dat het Abdelkrim niet gelukt is om deze republiek te handhaven, het niet rekening houden met de stamgrenzen is denk ik echt een typisch voorbeeld van het alleen in land geïnteresseerd zijn van de imperialistische landen ,( kijk maar naar de verdeling van Afrika, waarom denk je dat er zoveel oorlog is in Afrika , ik denk dat dit sterk te maken heeft met het niet rekening houden met stamgrenzen en volkengrenzen Rwanda , Tutsi's en Hutsi's in een land) Ik vind het dus jammer dat het Abdelkrim niet gelukt is om de republiek te handhaven en vind het verkeerd van Frankrijk en Spanje om de baas te spelen over een land dat niet van hen is. Ik prijs Abdelkrim niet de hemel in, hij was tegenover zijn vijanden erg wreed, maar vind het wel goed wat hij gedaan heeft. En bovendien erg dapper.
Verklarende woordenlijst: Amir: prins Fqih: Een Islamitische notabele (vooraanstaande) zonder universitaire opleiding, die de Koran ( De heilige schrift van de profeet Mohammed , die de basis is voor alle gelovige Moslims) uit zijn hoofd kent. Hij is op de hoogte met het Islamitische recht en kent alle Islamitische riten ( gebruiken). Riffiyin, morrokaanse benaming voor de bewoners van de Rif, in het Nederlands ook wel Riffijnen. Oelema: Islamitische geleerde Protectoraat: er is sprake van een soort kolonie,waarbij het gekoloniseerde land, of het land dat onder protectoraat valt , Zijn eigen land wel zelf mag besturen, maar verantwoording moet afleggen bij de kolonisatoren. Khalif, komt van het woord opvolger van Mohammed, he is een plaatsvervanger van Mohammed die een belangrijke bestuurlijke functie heeft.
|
||||||
