Chrif mohamed amezian est né en 1859 dans la tribu Ait bouyefrour , province de Nador .Après avoir fréquenté l’école coranique et appris le Coran ,il s’est attaché à l’étude du fikh sous la conduite de du cheikh abou lhassan saidali tanouti .A l’age 27ans,il rejoint la ville de fez pour compléter sa formation théorique et satisfaire sa passion pour les études de théologie et de littératures l’age de 31 ans .il a regagné sa région natale pou exercer dans la magistrature en tant que juge du Chrââ. Autant il était un cadé qui jugeait dans le cadre de la justice, de légalité et de droit, autant il était un chef religieux et moral respecté et aimé par les habitants des tribus qui le consultaient pour les problèmes liés à la communauté.
A l’époque, les Espagnols étaient en train de réaliser la ligne de chemin de fer liant Melilla aux mines de fer dans le jbel Ouksen. Il est appeler que ces mines de fer ont été cédées par Bouhmara aux Espagnols moyennant un prix dérisoire. Sous le commandement de Charif Mohamed Amaziane, les Moujahidounes ont réussi, lors de la première attaque lancée contre l’armée du colonisateur espagnol, à endommager la ligne de chemin de fer et à détruire les Installations et les équipements.
A ce titre, Charif Mohamed Amaziane stimule les sentiments nation listes et patriotiques des tribus du Rif et apppela à combattre le colonialisme espagnol.
A partir de cet acte héroïque, l’espagnol a commencé à renforcer ses unités militaires pour combattre et réprimer les moujahidounes . la première grande bataille entre les combattants rifains dérigés par Chrif Mohamed Amaziane et l’armée espagnole a lieu à l’endroit dit « Diwana » et s ‘est soldés par une débâcle et une défaite espagnole : Plus de 3.000 soldats tués blessés. A partir de ce succés, toutes les tribus du Rif se sont jointes au combat héroïque mené par Cherif Mohamed Ameziane .Aussi, le nombre des mojahidounes a-t-il augmenté. Chaque tribu envoyait des renforts en homme en matériel, en donnée. Ceux parmi les habitants qui étaient restés dans les tribus avaient pro mission de surveiller les déplacements et les mouvements des troupes ennemies et de donner la l’arme en allumant le feu en cas de danger ou de préparatifs d’attaque.
Durant 5 ans Charif Mohamed Amaziane a livré plus de 100 batailles coloniales parmi lesquelles on peut citer : la bataille de diwana , la bataille de Had Ait Chiker,la bataille de Kebdana ,la bataille de Selouane ,la bataille de Segangan etc.… Tout en stimulant le sentiment nationaliste des tribus, Charif Mohamed Amaziane était le premier sur le front en première ligne face à l’ennemie. Décédé sur le champ d’honneur lors de la bataille de Hamam, il fut enterré dans sa région natale après avoir été au préalable transféré par les espagnoles à Mellila.
Source : http://www.dromadaire.com/azghenghan/city
Muhemmed Amezyan is geboren in 1859 en hij behoord tot de Ayt Bu Yefrur. dat ligt in de noordelijke provincie Nador -. Na de Koranschool te hebben bezocht en de Koran geleerd hebben, begint hij aan de studie van 'refqih' - onder begeleiding van Ccix Abu Lhasan Saydali Tanuti - . Wanneer hij de leeftijd van 27 jaar bereikt, gaat hij naar de stad Fez om zijn theoretische opleiding aan te vullen en zich over te geven aan zijn hartstocht voor de theologische en literaire studies. Vervolgens is hij teruggekeerd naar zijn geboortegebied om in de rechterlijke macht het beroep van 'rechter van de Cre3' uit te oefenen. Hij was een 'Rqadi' die in het kader van de rechtvaardigheid, wettigheid en het recht oordeelde. Ook was hij een religieus hoofd en werd door de bewoners moreel gerespecteerd; hij was een geliefd inwoner. Hij werd door de inwoners geraadpleegd over de problemen waar de gemeenschap zo nu en dan te kampen had.
In die hoedanigheid stimuleerde Muhemmed Amezyan de nationalistische en patriottische gevoelens van de stammen in de Rif. En roept hen dus eigenlijk op om het Spaanse kolonialisme te bestrijden.
Toentertijd waren de Spanjaarden bezig met het verwezenlijken van een treinverbinding tussen Melilla en de ijzerertsmijnen in Adrar n Yeksan. Dat deze ijzerertsmijnen door Bu Hmara aan de Spanjaarden door middel van een belachelijke prijs werden afgestaan is zeker een noemenswaardig feit. Onder het bevel van Muhemmed Amezyan zijn de 'Imjahden' er in geslaagd om tijdens de eerste aanval - die tegen het leger van de Spaanse kolonisator wordt gelanceerd - de spoorweglijn te beschadigen. Ook zijn ze geslaagd de vestigingen en de uitrustingen te vernietigen. Vanaf deze heldendaad zijn de Spanjaarden begonnen met het versterken van zijn militaire eenheden om zo de 'Imjahden' te bestrijden en te onderdrukken , en/of bestraffen -. De eerste grote slag tussen de Riffijnse soldaten, aangevoerd door Muhemmed Amezyan - en het Spaanse leger vond plaats in Diwana. Het werd een ondergang en nederlaag voor de Spanjaarden; na afloop waren er zo'n 3 000 gewonde soldaten binnen het Spaanse leger.
Vanaf dit succes hebben alle stammen van de Rif zich bij de heldenclub , nog steeds aangevoerd door Muhemmed Amezyan - aangesloten - . Ook is het aantal 'Imjahden' gestegen. Elke stam verzond enkele mannen ter versterkking van het Riffijnse leger, en er werd ook materiaal gedoneerd. De inwoners die in de dorpen achterbleven hadden als taak om de verplaatsingen en de bewegingen van de vijandige troepen in de gaten te houden. Ook was het hun taak om een alarm sein te geven in geval van gevaar of voorbereidingen van aanval; dit gebeurde middels het aansteken van een vuur.
Gedurende 5 jaar heeft Muhemmed Amezyan meer dan 100 koloniale veldslagen geleverd, waaronder: De Slag van Diwana, De Slag van Rhed n Ayt Cicar, De Slag van Ikebdanen, De Slag van Selwan, De Slag van Azghenghan, etc. Om het nationalistische gevoel van de 'stammen' te stimuleren was Muhemmed Amezyan , altijd - de eerste man die op de eerste frontlijn tegenover de vijand stond. Hij is als held overleden tijdens de Slag van Hammam. Hij was in eerste instantie in zijn geboortegebied begraven, maar werd vervolgens door de Spanjaarden overgebracht naar Mellila.
Copyright Nederlandse tekst: amazigh.nl/educatief/lees.php?gid=246 / door: Yasmina (YBD)
ÇáÔÑíÝ ãÍãÏ ÇãÒíÇä åæ ãä ÇÈäÇÁ ÇÍãÏ ÚÈÏ ÇáÓáÇã ÇáÞáÚí ÇáÑíÝí ÇáÇãÇÒíÛí ¡ æáÏ ÓäÉ 1859 ÇÓÓÊ ÚÇÆáÊå ÒÇæíÉ Ýí ÇÒÛäÛÇä ÞÑÈ ãÏíäÉ ÇáäÇÙæÑ ÚÑÝÊ ÈÒÇæíÉ ÇæáÇÏ ÇÍãÏ ÚÈÏ ÇáÓáÇã ÇáÞáÚí ¡ ÊáÞì ÊÚáíãå Ýí ÇáãÓÌÏ ßÓÇÆÑ ÃÈäÇÁ ÇáÑíÝ Ýí Êáß ÇáÝÊÑÉ ¡ ÇÔÊÛá ãäÐ ÔÈÇÈå Ýí ÇáÊÌÇÑÉ ¡ ÎÇÕÉ Èíä ÇáÑíÝ æÇáÌÒÇÆÑ ¡ æÞÏ ÚÑÝ ÈÍãíÏ ÇáÇÎáÇÞ æãÓÇÚÏÉ ÇáäÇÓ æÍÈåã ¡ æÊÍáì ÈãÌãæÚÉ ãä ÇáãÒÇíÇ ÇáÔÎÕíÉ ãä ÐßÇÁ æÇÓÊÞÇãÉ æÍÈ áÈáÇÏå æÞæÉ ÇáÚÒíãÉ æÚÈÞÑíÉ Ýí ÇáÊäÙíã æãÚÇÔÑÉ ÇáäÇÓ Ãí ßá ÇáÎÕÇá ÇáÊí ÊãíÒ ÔÎÕíÉ ÝÐÉ ¡ áÐáß ÍÙí ÈÇÍÊÑÇã Ãåá ÇáÑíÝ ¡ æßÇä ÍÓä ÇáÓãÚÉ Ýí ÞÈÇÆá ÞáÚíÉ æÞÈÇÆá ßÈÏÇäÉ ¡ æáãßÇäÊå åÐå ßÇä íÔÑÝ Úáì ÇáÚÞæÏ ÇáÌãÇÚíÉ ¡ æíÞÕÏå ÇáäÇÓ áÊÓæíÉ ÇáäÒÇÚÇÊ . ßÇä ÇÈäÇÁ ÇáÑíÝ Ííä íäåæä ÍÑË ÇÑÖåã æãäÐ ÝÕá ÇáÑÈíÚ æÇíÖÇ ÈÚÏ ÌãÚ ÇáãÍÕæá Ýí ÝÕá ÇáÕíÝ íåÇÌÑæä Çáì ÇáÌÒÇÆÑ áíÔÊÛáæ Ýí ÖíÚÇÊ ÇáãÚãÑíä ÇáÝÑäÓííä ¡ ßÇäÊ åÌÑÊåã ãÛÇãÑÉ ãÍÝæÝÉ ÈÇáãÎÇØÑ ¡ ÓæÇÁ Ííä íÞØÚæä äåÑ ãáæíÉ ÇáÐí íãßä Çä ÊÌÑÝåã ãíÇåå æßËíÑÇ ãÇßÇä íÍÏË ¡ Çæ ÈßËÑÉ ÞØÇÚ ÇáØÑÞ ÇáÐíä íÊÑÈÕæä ¡ ÎÇÕÉ ÎáÇá ãæÓã ÇáÚæÏÉ áÊÌÑíÏ ÇáãåÇÌÑ ããÇ ÌãÚå ãä ÇÔÛÇáå ÇáÔÇÞÉ Ýí ÇáÌÒÇÆÑ ¡ áÐáß ßËíÑÇ ãÇßÇäæÇ íåÇÌÑæä Ýí ÌãÇÚÇÊ Ýí ßäÝ ÔÎÕ íÚÑÝ ÇáØÑíÞ æíÚÑÝ ßíÝ íÞØÚ äåÑ ãáæíÉ . ßÇäÊ Êáß ÇáÌãÇÚÇÊ ãä ÇáãåÇÌÑíä ÊÓíÑ ÊÍÊ ßäÝå ÓæÇÁ Ýí ÐåÇÈåÇ Çæ Ýí ÇíÇÈåÇ ¡ áÍÙæÊå Èíä ÇáäÇÓ Ýí ÇáØÑíÞ ¡ æÝæÞ åÐÇ ßáå íÍÊÑãå ÒÚãÇÁ ÇáÞÈÇÆá ÇáÑíÝíÉ ¡ æÑÛã Çäå áã íÏÎá ÇáãÚÊÑß ÇáÚÓßÑí æÇáÓíÇÓí ÅáÇ ÈÚÏ Çä ÈáÛ ÇáÎãÓíä ãä ÚãÑå ¡ ÝÅä ãßÇäÊå æÇÓÑÊå Ýí ÞÈÇÆá ÞáÚíÉ ÇáÑíÝíÉ ßÇä íÝÑÖ Úáíå Çä íÚíÔ ÇÍÏÇË ÇÈäÇÁ ÌáÏÊå Úä ßËÈ ¡ ÎÇÕÉ Êáß ÇáÊí ÊÊÚáÞ ÈÇáÍÑæÈ ÖÏ ÇÓÈÇäíÇ æáíÓ ãä ÇáãÚÞæá Çä íÌåá ÍÑÈ 1893 Èßá ÔÑÇÓÊåÇ ÇáÚÓßÑíÉ æÎØæÑÊåÇ ÇáÓíÇÓíÉ ¡ æ íÈÞì ÈÚíÏÇ Úä ÇáãäÇæÔÇÊ ÇááÇÍÞÉ ãÚ ÇáÇÓÊÚãÇÑ . áÐáß ÇíÖÇ áÇ íãßä áÇãÒíÇä ÇáÇ Çä íØÝæ Úáì ÓØÍ ÇáÇÍÏÇË Ííä äÒá ÈæÍãÇÑÉ Ýí ÇáÑíÝ ÎÇÕÉ Ýí ÞÈÇÆá ÇíË ÞáÚíÉ ¡ ÝíÊãÑÏ Úáíå æíÏÚæ ÇáÞÈÇÆá Çáì ãÍÇÑÈÊå æåÐÇ ãÇíÄßÏå ÇáßÇÊÈ ÌÑãÇä ÚíÇÔ " ÇáÔÑíÝ ÇãÒíÇä ãä ÇáÇæÇÆá ÇáÐíä ÊÝØäæÇ Çáì ÊæÇØÄ( ÇáÒÑåæäí (ÈæÍãÇÑÉ) ãÚ ÇáÇÌÇäÈ æÚãáæÇ Úáì ÝÖÍå" ¡ áÐáß ßÇä ÇáÔÑíÝ ÇãÒíÇä Öãä ÒÚãÇÁ ÇáÞÈÇÆá ÇáÐíä ÊÍÑßæÇ ááÏÝÇÚ Úä ÇÑÖåã æÇáÞÖÇÁ Úáì åÐÇ ÇáÔÑíÑ ÇáÒÑåæäí ÇáÞÇÏã ãä ÇÌá äåÈ ÎíÑÇÊ ÇáÑíÝ ¡ æÇÛÊÕÇÈ ÇáäÓÇÁ æÇáÇØÝÇá (æáÐáß ÎÑÈ ÈæÍãÇÑÉ ÏÇÑ ÇáÔÑíÝ æäåÈåÇ ) ¡ æÈÚÏ Çä ÇäåÒã ÈæÍãÇÑÉ ÇáÒÑåæäí ÇãÇã ÞÈíáÉ ÇíÊ æÑíÇÛá ¡ æÊã ØÑÏå ãä ÇáÑíÝ ¡ ÐåÈ ÇãÒíÇä Úáì ÑÇÓ æÝÏ Çáì ãÏíäÉ ÝÇÓ ÈÇáãÛÑÈ ÓäÉ 1909áØÑÍ ÞÖíÉ ÇáÑíÝ æØáÈ ÇáãÓÇÚÏÉ ãä ÓáØÇä ÇáãÛÑÈ ááÏÝÇÚ Úä ÇáÇÑÇÖí æÇáÔÑÝ ÖÏ ÛÒÇÊ ÇáãÓÊÚãÑíä æáßäå áã íÊáÞì ÌæÇÈÇ ¡ ÝÚÇÏ Çáì ÇáÑíÝ ææÍÏ ßáãÉ ÇáÞÈÇÆá ááÏÝÇÚ Úä ÇáÈáÇÏ ¡ æåßÐÇ Çáì Çä ÊÍãá ãÓÄæáíÉ ÞíÇÏÉ ËæÑÉ ÇáÑíÝ ÇáÇæáì ÓäÉ 1909 . ÇáÔÑíÝ ÇãÒíÇä ãä äæÚ ÇáÞÇÏÉ ÇáÐíä áÇÊÊÓáØ Úáíåã ÇáÇÖæÇÁ ÇáÇ ÈÚÏ Çä íÎØÝæåÇ ÈÃäÝÓåã . Ç .åÐÇ ÈÇÎÊÕÇÑ Úä ÍíÇÉ åÐÇ ÇáÑãÒ ÇáßÈíÑ ¡ ÝÑÍãÉ Çááå Úáì ÇáÚÇáã ÇáÞÇÆÏ ÇáÔÑíÝ ãÍãÏ ÇãÒíÇä
æáÏ ÇáÔÑíÝ ãÍãÏ ÃãÒíÇä Ó äÉ 1859 ÈÞÈíáÉ ÃíÊ ÈæíÝÑæÑ ÇáÊÇÈÚÉ áÅÞáíã ÇáäÇÙæÑ ÍÇáíÇ ¡ ÍÝÙ ÇáÞÑÂä ÇáßÑíã æÊÚáã ÇáÝÞå æÞæÇÚÏ Ç ááÛÉ Úáì íÏ ÇáÔíÎ ÃÈí ÇáÍÓä ÇáÓíÏÇáí ÇáÊÇäæÊí ¡ æÝí Óä ÇáÓÇÈÚÉ æÇáÚÔÑíä ÅáÊÍÞ ÈãÏíäÉ ÝÇÓ áÅÊãÇã ÏÑÇÓÊå ¡ æÈÚÏ ÃÑÈÚ ÓäæÇÊ ÚÇÏ Åáì ãÓÞØ ÑÃÓå áíÊæáì ãäÕÈ ÇáÚÏÇáÉ Ëã ÞÇÖíÇ ÔÑÚíÇ ÈÚÏ ÓäÉ æÇÍÏÉ Úáì ÞÈÇÆá ÃíÊ ÈæíÍíí æãØÇáÓÉ æÃíÊ ÈæíÝÑæÑ ¡ ßãÇ ßÇä ÑÇÚíÇ ÑæÍíÇ íáÌà Åáíå ÃÝÑÇÏ ÇáÞÈÇÆá Ýí ÃãæÑåã ÇáÏíäíÉ æãÔÇßáåã ÇáÅÌÊãÇÚíÉ. æÝí ÓäÉ 1909 ÏÚÇ ÇáÞÈÇÆá ÇáÑíÝíÉ ááÌåÇÏ ÖÏ ÇáÅÓÊÚãÇÑ ÇáÅÓÈÇäí ÏÔäå ÈÇáåÌæã Úáì ÎØ ÇáÓßÉ ÇáÍÏíÏíÉ ÇáÑÇÈØ Èíä æßÓÇä æãáíáíÉ æÐáß Ýí 9 íæáíæÒ 1909. æ ÎáÇá ãÏÉ ÎãÓÉ ÓäæÇÊ ÏÇÑÊ Èíäå æÈíä ÇáÚÏæ ÃÒíÏ ãä ãÇÆÉ ãÚÑßÉ ÃåãåÇ : ãÚÑßÉ ÇáÏíæÇäÉ ææÇÏí ÇáÐÆÈ æãÚÑßÉ ÃÒÑæÑÇ ¡ ãÚÑßÉ ÃÑßãÇä Ü ÈßÈÏÇäÉ Ü ¡ ãÚÑßÉ ÃÍÏ ÃíÊ ÔíßÇÑ ¡ ãÚÑßÉ ÃÒÛäÛÇä ¡ ãÚÑßÉ ÓáæÇä ¡ ãÚÑßÉ æÇÏí ßÑÊ ¡ ãÚÑßÉ ÊíßÑãíä ¡ Ëã ãÚÑßÉ ÇáÍãÇã æãÚÑßÉ ÍÌÑÉ ÓíÏí Úáí ¡ æßÇä íÙäå åÐå ÇáãÚÇÑß ÈäÝÓå æíÊÞÏã ÇáÕÝæÝ ÇáÃãÇãíÉ Åáì Ãä ÅÓÊÔåÏ Ýí 15 ãÇí 1912 ÊÛãÏå Çááå ÈæÇÓÚ ÑÍãÊå.
